Invalshoek

Tijd

Kwartaal 4

Jouw plek in de wereld

Anders kijken naar geschiedenis

Tijd en geschiedenis zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De tijd die achter ons ligt is voorbij en bekijken we met de kennis van nu. Als onze kijk op de wereld in het heden verandert gaan we anders kijken naar de tijd die achter ons ligt. Daar kunnen we veel vragen over stellen die soms best kritisch zijn. Wanneer we met een meer inclusieve bril naar het verleden kijken dan verandert dat onze geschiedschrijving. Denk bijvoorbeeld aan de rol van de vrouw die lange tijd ondergesneeuwd bleef in geschiedenisverhalen of aan het erkennen van het slavernijverleden. Maar ook andere soorten ontwikkelingen van nu hebben invloed op hoe er naar de verleden tijd wordt gekeken. Zo is er nu een groep mensen die publiekelijk de Holocaust ontkent – iets dat in 1950 ondenkbaar was. Hoe er wordt gekeken naar (verleden) tijd hangt dus af van de bril waarmee er gekeken wordt, welke weer gebaseerd is op eigen opgedane kennis en ervaringen. De geschiedenis is dus een spiegel van onze beschaving.

De geschiedenis herhaalt zich?

Een uitspraak die je weleens hoort, is “de geschiedenis herhaalt zich”. Maar is dat zo? De geschiedenis herhaalt zich misschien op het gebied van mode, in de economie (afwisselende groei of krimp) of in de overheersende politieke voorkeur (links, midden of rechts als grootste partij). Maar leren we niet ook van het verleden? Brengt niet elke tijd, nieuwe lessen mee voor de bewoners van de volgende tijd? Zo is in Nederland ooit de scheiding tussen kerk en staat ingevoerd, is de slavernij afgeschaft, zijn er mensenrechten ingevoerd en hebben vrouwen gelijke rechten met mannen gekregen. Dit zijn gebeurtenissen die Nederland iets gebracht hebben, maar ze hebben (bepaalde) Nederlanders ook iets gekost – en doen dat soms nog steeds. Welke andere kenmerken van onze huidige samenleving stammen af van grote gebeurtenissen in een andere tijd?

Vroeger was alles beter?

Een andere uitspraak die voorbij kan komen is “vroeger was alles beter”. Tijd gaat voorbij, we leren ervan en de mensheid ontwikkelt zich door. Soms gaat dit met een snelheid die niet iedereen kan bijbenen. Er zijn mensen die willen dat alles ‘blijft zoals het was’. Maar kan dat wel? Moeten we dat wel willen?

Deze invalshoek sluit aan bij de burgerschapsthema’s macht, vrijheid en gelijkheid.

Vragen bij Anders kijken naar geschiedenis

  • Is het verleden belangrijk?
  • Hoe kijken we naar de tijd die achter ons ligt? Wat poetsen we op? Wat laten we weg?
  • Hoe kan een gebeurtenis uit het verleden, in de huidige tijd goed én fout voelen?
  • Hoe veranderen we de tijd en hoe verandert de tijd ons?
  • Wie bepaalt het verhaal van de geschiedenis (de geschiedschrijving)?
  • Waarom zouden mensen soms het gevoel hebben dat ‘vroeger alles beter was’?

Verhalen Tijd

Andere perspectieven

Verhaal - Gewoon

Tamar Kopmels (2023). Verhalen vertellen en vragen stellen. Download hier de pdf.

Verhaal - Jan

Tamar Kopmels (2023). Verhalen vertellen en vragen stellen. Download hier de pdf.

Lesinspiratie - 10 keer meer geschiedenis

Fawaka Wereldburgerschap Lesinspiratieboekje. Meer informatie en het boekje bestellen kan hier.

Kijken - Vroeger was het anders

Schooltv. Wat vond men ooit normaal? Hoe vinden we dat nu? Waarom veranderen dingen? Bekijk hier de filmpjes.

Lessen uit de geschiedenis

Verhaal - Rosa Parks

Tamar Kopmels (2023). Verhalen vertellen en vragen stellen. Download hier de pdf.

Verhaal - De grote overstroming

Ririro (geraadpleegd februari 2024). Download hier de pdf.

Lesbrief - Aletta Jacobs (MB en BB)

Canon van Nederland. Download hier de docentenhandleiding. De materialen zijn hier te vinden.

Lesbrief - Slavernijverleden (BB)

Kidsweek in de klas. Download hier de lesbrief en hier de bijbehorende tekst.

Lesbrief - Verdiepende les slavernijverleden (BB)

Kidsweek in de klas. Download hier de lesbrief en hier de bijbehorende tekst. Na de lessen kun je hier een afsluitende quiz doen (met 5 vragen) met de klas.

Kijken - Wat betekent emancipatie? (gr. 6 - 8)

Het Klokhuis. Bekijk hier het filmpje.

Andere toekomst

Verhaal - De oude man en het boomstekje (Jodendom)

Tamar Kopmels (2023). Verhalen vertellen en vragen stellen. Download hier de pdf.

Wij gebruiken functionele cookies om deze website goed te laten functioneren en analytische cookies om het gebruik van de website te kunnen meten. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens.